Cerkiew greckokatolicka pw. świętych Cyryla i Metodego
Położona przy ulicy św. Marka 26, cerkiew ta jest jedną z najważniejszych greckokatolickich świątyń w Krakowie. Jej początki sięgają XIV wieku, gdy wzniesiono tu gotycki kościół zakonu augustianów. Po kasacie klasztoru w XIX wieku obiekt popadał w ruinę, aż w 1947 roku został przekazany greckokatolickiej parafii obrządku bizantyjsko-ukraińskiego. We wnętrzu uwagę przykuwa bogato zdobiony ikonostas – dzieło sztuki sakralnej z XVIII wieku, przeniesiony z cerkwi w Łańcucie. Ściany pokrywają freski łączące motywy wschodnie z zachodnimi. Świątynia pełni funkcję katedry greckokatolickiej diecezji wrocławsko-gdańskiej i jest miejscem regularnych nabożeństw w języku cerkiewnosłowiańskim i ukraińskim. Co roku odbywają się tu także koncerty muzyki cerkiewnej, przyciągające miłośników tradycyjnych melodii bizantyjskich.
Cerkiew prawosławna pw. Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy
Zlokalizowana przy ulicy Szpitalnej 24, cerkiew ta ma wyjątkowo burzliwą historię. Pierwotnie w tym miejscu stał gotycki kościół pw. Świętego Ducha, który po sekularyzacji w XIX wieku przeszedł w ręce prawosławnej parafii garnizonowej zaborczej armii rosyjskiej. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku obiekt służył jako cerkiew wojskowa, a po 1945 roku został przekazany Polskiemu Autokefalicznemu Kościołowi Prawosławnemu. Obecna świątynia zachowała zewnętrzny gotycki szkielet, jednak wnętrze urządzono według kanonów wschodnich – z ikonostasem, ikonami wykonanymi w technice tempery i złoconymi żyrandolami. Cerkiew słynie z kopii ikony Matki Bożej „Znak” z Kijowa, uważanej za cudowną. Odprawiane są tu liturgie w języku polskim i cerkiewnosłowiańskim, a w każdą niedzielę gromadzi się liczna wspólnota wiernych, w tym również wierni obrządku greckokatolickiego korzystający z gościnności prawosławnych.
Inne świątynie i kaplice obrządku wschodniego
Oprócz dwóch głównych cerkwi, w Krakowie działa kilka mniejszych miejsc kultu obrządku wschodniego. Oto ważniejsze z nich:
- Kaplica greckokatolicka pw. św. Jozafata Kunczewicza (ul. Krowoderska 66) – zaadaptowany dawny kościół ewangelicko-augsburski, służący od lat 90. XX wieku greckokatolickiej parafii. Nabożeństwa odbywają się tu w języku ukraińskim, a wnętrze zdobi współczesny ikonostas.
- Kaplica greckokatolicka w klasztorze oo. Dominikanów (ul. Stolarska 12) – prywatne miejsce modlitwy studentów obrządku wschodniego, wykorzystywane podczas skupień i rekolekcji. Ikony i krzyż bizantyjski nadają jej kameralny, wschodni charakter.
- Kaplica prawosławna przy Cmentarzu Rakowickim – niewielka, drewniana cerkiewka wzniesiona w stylu zakarpackim przy ul. Prandoty. Służy głównie do odprawiania nabożeństw pogrzebowych i panichid za zmarłych wyznawców prawosławia.
Każda z tych świątyń, choć różna pod względem architektury i historii, stanowi ważny fragment wielokulturowego dziedzictwa Krakowa, przypominając o obecności chrześcijaństwa wschodniego w sercu Małopolski.